Het Gordon Bennett sprookje


Tekst: Bennie Bos, Foto 1: Ben Bläss, Foto's: Johan Hetebrij, Logo: Martijn Korstanje

    

De Coupe Aëronautic Gordon Bennett 2007, de belangrijkste gasballonwedstrijd ter wereld, een wedstrijd met grote historie. Aan het begin van de vorige eeuw was het gasballonvaren een uiterst spectaculaire manier van sport. De Amerikaanse tijdschriftuitgever Gordon Bennett raakte hierdoor zo geïnspireerd dat hij in 1906

een race uit liet schrijven met als doel een zo lang mogelijke afstand af te leggen. De tijd en de totaal gevaren afstand waren niet belangrijk, enkel de rechte lijn van start naar landing telde. Tegenwoordig is er maar 1 eis aan de ballonnen, de inhoud mag niet meer bedragen dan 1000m3. De 51e editie is een heel belangrijke editie voor de Belgen, gezien de kans nu zeer dichtbij is om de coupe definitief binnen te slepen. Bij het drie maal achter elkaar winnen mag de beker worden behouden. En het gaat daarbij om het land, niet om welke team er wint. Zo sleepten in 2005 Bob Berben en Benoit Simeons met een spannende trip in Amerika de eerste plaats binnen waarbij ze zelfs met een afstand van 3400 kilometer het wereldrecord aan diggelen sloegen. Een dergelijke afstand is trouwens binnen het Europese wedstrijdgebied niet te verbeteren. Vorig jaar wisten Philippe de Cock en

Ronny van Havere met een ongelofelijke reis van 1500 kilometer boven de Noordzee en een landing helemaal boven in Scandinavië na 2449 km op de Noordkaap de overwinning te prolongeren. Nu is het aan één van deze twee teams om hun daden te herhalen. Aangezien België vorig jaar dus winnaar was, mogen ook nu

onze zuiderburen weer optreden als gastland voor de GB 2007. Een hele eer maar er moeten heel wat bruggen worden gebouwd voordat een organisatie de benodigde vergunningen en bovenal het nodige geld op tafel heeft. Toch is dat alles met de nodige strubbelingen weer voor elkaar gekomen en kon men trots de race aankondigen op de oude hippodroom van Bosvoorde, nu een chique golfterrein, aan de zuidkant van Brussel. Een heel belangrijke restrictie die er door de dienst luchtvaart werd gesteld was dat de ballonnen niet richting het vliegveld van Brussel mochten varen, vliegveld Zaventem EBBR. Dus een wind naar het noorden zou de start in gevaar kunnen brengen. De Amerikanen en enkele andere teams spraken direct hun ongerustheid over deze beperking uit. Vandaar het feit dat de organisatie nog een tweede opstijgplaats had voorzien, voor de maandag of de dinsdag, domein

Kelchterhoef in Belgisch Limburg. 14 teams schreven zich in, 3 uit Amerika, 2 uit Zwitserland, 2 uit Engeland, 1 uit Frankrijk, 3 uit Duitsland, 2 uit België en 1 uit Nederland. Vooral de deelname van het Nederlandse team deed menig ballonliefhebber hartje weer sneller kloppen. Na een afwezigheid van 5 jaar schreef het “Festo

Flyer” team met de piloten Rien Jurg en Ron van Houten zich weer in voor de Gordon Bennett. Als ze de trend dit jaar doorzetten dan moeten ze deze competitie winnen. In 1999 behaalde men een vierde plaats, in het jaar 2000 pakte men positie 3. Bij de laatste deelname in 2001 met een prachtige nachtstart vanuit het Duitse Warstein behaalde het Nederlandse team een tweede plaats door maar liefst een afstand af te leggen van 1782 kilometer, dus logischerwijze moet men nu dus winnen, of ben ik nu een beetje te optimistisch. De meteorologen Jacob Kuiper en Ab Maas van het KNMI zullen de “Festo Flyer” voorzien van de nodige meteoinformatie. De “Festo Flyer” zal worden gevaren met de opblaasbare mand, een speciale constructie die door Festo werd gebouwd, specialisten in pneumatiek. Sterk en licht, een ideale combinatie in een gasballonwedstrijd waarbij elke gram gewicht er 1 teveel is. Het principe

is simpel, hoe meer ballast je mee kunt nemen, des te langer kun je in de lucht blijven. Een gasballon stijgt namelijk als je ballast overboord gooit, meestal zand. Dit zand wordt dan vaak vermengd met zout omdat zich anders bij koude nachten ijsklonten kunnen vormen. Vele weken voor aanvang van de wedstrijd begonnen de

teams met hun voorbereidingen. Het team van Philippe de Cock bestelde een nieuw type ballon bij de fabriek van Wörner, een ballon die veel lichter is dan hun vorige en gebouwd is uit hypermodern materiaal. De eerste proefvaart was veelbelovend. Uiteraard is ook de Duitser Willy Eimers weer van de partij, een geduchte concurrent. Willy scoort altijd in de bovenste regionen van de ranking en zal wederom aan de start verschijnen met zijn spierwitte “Warsteiner” ballon. “Onze ballon is 100% in orde” aldus Willy. We zijn 3 dagen bezig geweest om de ballon intensief te testen. Alle kleine gaatjes die we konden vinden hebben we gerepareerd. De ballon is toen volledig gevuld waarna we hem 36 uur hebben laten staan. Het temperatuurverloop van de lucht en van de gasmassa werden nauwkeurig geregistreerd. Hierbij werden we bijgestaan door studenten van de hogeschool Niederrhein met computers en

meetprogramma’s. Over een tijdsbestek van 12 uur werd een verlies van 278 liter gas gemeten. Bij een inhoud van een miljoen liter is dit echter te verwaarlozen. De ballon is dus absoluut dicht te noemen. We hebben alle touwen omgewisseld en daarmee een gewichtbesparing van 7,5 kilo kunnen realiseren” aldus Willy

Eimers die dit jaar weer met zijn vertrouwde compagnon Ulrich Seel aan de start zal verschijnen. Het totale gewicht is met 50 kilo naar beneden gebracht, onder meer door het voedsel aan te passen. Vorig jaar ging de ballon de lucht in met 22 kilo aan voedsel, dit jaar neemt de bemanning genoegen met astronauten voedsel wat niet meer weegt dan 1,9 kilo. En daar komen we op een punt wat ik niet goed begrijp. Ballast gaat mee in de vorm van zand. Maar . . . 25 kilo boterhammen is dan toch ook gewoon ballast, dat kun je eventueel toch ook gewoon overboord gooien al het nodig mocht zijn.
Of je eet het gewoon op en dan gaat het op een natuurlijke weg overboord. Een kilo is toch gewoon een kilo en zand smaakt niet echt lekker. De stroomvoorziening heeft men vervangen door zilveraccu’s, die hebben een hogere capaciteit bij een zeer laag gewicht. De hele week verschijnen er

al allerlei “Hysplit” modellen op Internet. Dit zijn voorspelde trajecten op bepaalde hoogtes. Wat is de beste tactiek, waar halen we de beste afstand en waar en wanneer komen we dan in de regen te hangen. De teams proberen dagen van te voren hun routes al uit te stippelen, maar er is niks zo veranderlijk als het

weer. Met de restrictie om niet in het verboden luchtvaartgebied aan de noordkant van Brussel te varen lijkt het helemaal goed te komen, de voorspelling is nog steeds dat de ballonnen kunnen vertrekken met een zuidwestelijke stroming en daarbij Zaventem kunnen vermijden. Van Rien Jurg ontving ik op de dag van de beoogde start een alleraardigst boekwerkje over de deelname van de “Festo Flyer” aan de Gordon Bennett van dit jaar. Daarin nog wat meer nuttige informatie over de opblaasbare mand, een mand die is opgebouwd uit pneumatische modules. Wist je bijvoorbeeld dat tussen de verschillende modules ruimtes zijn gecreëerd waarin 600 liter water als ballast kan worden meegenomen. Dit reduceert het aantal zandzakken al behoorlijk. Ook is er in de mand een nieuw geïntegreerd systeem bedacht voor het afvloeien van statische elektriciteit. De firma Festo heeft ooit zelfs een opblaasbare mand gemaakt die geschikt is voor een heteluchtballon, zie hier.
De twee Nederlanders zijn al jaren een team en zijn daardoor volledig op elkaar ingespeeld. Dit is erg belangrijk, omdat trainen voor een dergelijke wedstrijd bijna onmogelijk is. Dit “trainen” bestaat onder meer uit kennisontwikkeling en het vinden van manieren om elkaar in de mand nog beter aan te vullen. Wat vóór hen ligt is ongeveer 3 dagen en nachten met zijn tweeën varen in een mandje van 4m2. Met slechts één bed, geen toilet en water om je te wassen. Maar de wil om te winnen is een goede motivator. Rien: “Samen met ons team halen we alles uit de kast om de Gordon Bennett naar Nederland te

halen”. . . De organisatie kreeg dus toestemming om aan de zuidkant van Brussel op te stijgen onder een aantal voorwaarden. De belangrijkste voorwaarde was dat de ballonnen in de nacht zouden opstijgen en daarbij buiten de gecontroleerde zone’s van het vliegveld zouden blijven.

Zoals je aan het kaartje hiernaast kunt zien loopt het verboden gebied tussen de 290 en de 90 graden. De keuze van de organisatie om dit evenement dan toch in Brussel te organiseren hangt uiteraard samen met sponsoring. Als de regio Brussel betaalt, kun je niet aan de andere kant van België gaan opstijgen. Vele vrijwilligers hebben vanaf woensdag keihard gewerkt om het opstijgterrein en alles wat daarbij hoort tot in de puntjes voor elkaar te krijgen, en dat is ze gelukt. De windrichting leek de hele week gunstig uit te pakken waarbij de ballonnen niet in de verboden zone terecht zouden komen. Het zag er lange tijd naar uit dat de wind op zondag zou draaien, maar het tijdstip waarop, leek steeds vroeger te komen.
Een nachtstart zou wel eens problemen op kunnen leveren en na gesprekken met Belgocontrol kreeg de vluchtdirecteur toestemming om al op zaterdagmiddag op te stijgen mits . . . . . . . .

precies, niet in de richting van de verboden zone. Het vullen moest dan ’s ochtends om 07.00 uur beginnen. Op zaterdagochtend bleek helaas dat de wind al was gedraaid zodat men nog niet wilde beginnen met vullen. Na overleg met de belangrijke waterstof sponsor Air Liquide die speciaal voor deze GB een volledig nieuwe

installatie had gebouwd (die trouwens perfect werkte) besloot men toch vanaf 14.00 uur te gaan vullen en opnieuw gesprekken te gaan voeren met Belgocontrol, de dienst die de veiligheid van het luchtruim waarborgt, voor een start in de avond vanaf 22.00 uur. Alle ballonnen werden gevuld en voorbereid voor een lange reis van meerdere dagen en nachten. Alle teams staan volledig op scherp, gefocused op de zware vaart die zou volgen. Op de laatste briefing om 20.00 uur is er nog steeds geen duidelijkheid en is de spanning te snijden. Men is nog aan het praten in de hoop om toch toestemming te krijgen om Brussel aan de noordkant te mogen doorkruizen. Er lijkt een lichtpuntje maar het wachten is op de nachtdienst van Belgocontrol.
Men wil proberen de afspraak te maken dat alle ballonnen binnen een uur zullen starten en direct stijgen naar grote hoogte, waar ze wegdrijven van

de luchthaven. Rond 23.00 uur komt het grote woord eruit, men krijgt geen toestemming om op te stijgen in het gecontroleerde luchtruim en om het Brusselse vliegveld te doorkruizen, ondanks dat er daar hooguit 4 vliegtuigen landden in die nacht. Belgocontrol houdt vast aan de eerder gemaakte afspraken en de

organisatie kan niks anders doen dan de wedstrijd te cancellen want het weerbeeld op de “reservedagen” maandag en dinsdag, waar men toestemming had om op te stijgen in Belgisch Limburg, was zo ongunstig dat deze optie gewoon niet haalbaar was. De veiligheid van de teams zou dan in het gedrang komen. Grote verslagenheid en veel verdriet onder de teams, de organisatie en de vele aanwezige fans. Deze mokerslag komt zeer hard aan. Voor het eerst in de 101 jarige geschiedenis van de Gordon Bennett moet men de ballonnen weer leeg laten lopen, ondanks dat de weerssituatie perfect is.
De organisatie heeft gegokt . . . en verloren.
Voor 2007 is het sprookje afgelopen. Jammer, erg jammer. Het team van Tomas Hora wilde toch varen en besloot om enkele dagen later een vaart te gaan maken vanuit het Duitse Stuttgart. Dit sprak zich al gauw rond met als resultaat dat er op 19 september
maar liefst 7 gasballonnen zijn gestart op een rustige reis richting Tsjechië, allemaal Gordon Bennett deelnemers waaronder beide Belgische teams. De grote vraag is nu waar de Gordon Bennett volgend jaar plaats zal vinden. De CIA zal haar keuze moeten maken uit de landen die zich kandidaat stellen.

De CIA heeft besloten om per direct de inschrijvingen voor de Gordon Bennett in 2008 te accepteren.
Er wordt aan alle geïnteresseerde landen gevraagd om zo spoedig mogelijk hun inschrijving op te sturen,
in ieder geval voor 15 december. Dit wordt dan ook gepubliceerd op de website van de CIA. In maart 2008 wordt dan de beslissing genomen welk land volgend jaar de Gordon Bennett mag organiseren.
Op zich zou ik het logisch vinden dat de beurt nu naar de nummer 2 van vorig jaar zou gaan. Een Gordon Bennett vanuit Gladbeck, het zou perfect kunnen.  Bennie Bos