Het Zirkus was in het land


Tekst: Bennie Bos, Foto's: Bennie Bos, Gerben van Beek en Zirkus Zeppelin

    

In het Hot Air Magazine van juni 2007 vertelde ik jullie het heugelijke nieuws dat Nederland eind september bezocht zou worden door een heuse Zeppelin. Een uniek project in Nederland. Als gevolg daarvan ontving ik diverse e-mails dat ik daar maar niet teveel waarde aan moest hechten want een dergelijk duur project zou uiteindelijk toch wel stranden op de veel te hoge kosten. En toch had ik hier een heel goed gevoel bij.

Dit project was namelijk in handen van een zeer gedreven man, een kunstenaar met passie. Een passie waarvoor hij twee jaar heeft geknokt om het voor elkaar te krijgen. Kunstenaar Florentijn Hofman kreeg opdracht van de provincie Zuid-Holland om omwonenden en gebruikers van de N470 op een bijzondere wijze naar “hun” weg te laten kijken en dat resulteerde in dit bijzondere Zeppelinproject, een onderdeel van het project “Echt Zien”. Zirkus Zeppelin is betaald uit de ‘eenprocentsregeling’, die bij grote infrastructurele projecten wordt besteed aan kunst. Normaal plaatst men van dat geld grote beelden bij de snelwegen, maar Hofman had geen zin in zoals hij het noemt “een opleukertje van de weg”. “Dit is beleveniskunst, een tijdelijk monumentaal beeld.’’ Maar liefst 470 mensen die aan de nieuwe

weg N470 tussen Delft en Zoetermeer hebben gewerkt en mensen die op één of andere manier met de weg te maken hebben krijgen de unieke kans om eind september, begin oktober te vertrekken vanaf Rotterdam Airport. Al deze mensen worden persoonlijk door Florentijn opgezocht en ontvangen de uitnodiging.

     

    

Op de fiets, te voet en met zijn speciale Zirkus Zeppelin auto toog Florentijn in zijn directeursjas en met hoge hoed door de omgeving en bezocht scholen, woonwijken, boerderijen enz. op zoek naar de mensen en hun verhaal bij de N470. “Het was eigenlijk een groot onderzoek naar hoe de weg snijdt in levens en het

landschap. Sommige mensen leggen zich erbij neer, er moet nu eenmaal worden gewoond in Zuid-Holland. Weer anderen zijn er juist heel blij mee. Anderen blijven ontzettend strijden voor het groen. Ja, dat tegengeluid mag ik wel”, aldus Hofman. Verder sprak hij mensen die verbitterd zijn over de gedwongen verkoop van hun grond aan de overheid. „Voor iemand met een boerderij van negen generaties terug is dat moeilijk. Dat leidt tot depressiviteit, of erger’’. . . . Misschien is het je wel eens opgevallen dat ik Zeppelin altijd met een hoofdletter schrijf, taalkundig helemaal fout maar het geeft alleen maar mijn passie voor dit prachtige vaartuig aan. Begin september las ik onderstaand bericht op de website van Zirkus Zeppelin:
De afgelopen maanden is Zirkusdirecteur Hofman

veelvuldig in het gebied geweest, bijna alle 470 kaarten zijn al weggegeven. De komende weken zal het inchecken moeten gebeuren door de uitverkorenen. Mocht u toch nog vinden dat u in aanmerking komt met alleen een zeer goede reden voor één van de allerlaatste kaarten, schroom dan niet om te mailen of de

directeur aan te spreken als u hem ziet! . . . .
Een aantal mensen hebben verwoede pogingen gedaan om Florentijn te overtuigen dat zij echt aan boord moeten van de Zeppelin. Velen pisten naast de pot, om het maar even cru te zeggen. Helaas heb ik niks met de N470 maar Florentijn kent gelukkig mijn grote passie voor Zeppelins en ik hoopte met dat visitekaartje in ieder geval toestemming te krijgen om op het vliegveld van dichtbij foto’s te mogen maken. Toen ik enkele weken later thuis kwam van weer een dag harde arbeid lag er een brief op tafel. Ria vroeg of ik kaartjes had besteld van één of ander circus. De eerste reactie toen ik het pasje in mijn handen had met een groot nummer 410 erop . . “Whahoeeeee”. De begeleidende brief begint met: “Graag wil ik u van harte feliciteren met uw gratis

toegangskaart tot Zirkus Zeppelin. U bent één van de 470 mensen die mee mogen vliegen met de grootste Zeppelin ter wereld. U heeft bij deze toegang tot een bijzondere vlucht boven het gebied van de N470 en haar omgeving”. Waanzinnig, ik was één van de gelukkigen om aan boord te gaan van de Zeppelin vanaf

Rotterdam Airport. Een unieke gelegenheid. Op de website kon ik inloggen met mijn passagiernummer 410 en een bijbehorend paswoord. Hier kon ik de data en vertrektijden bekijken en mijn eigen plaatsje boeken. De vaart van dinsdag 2 oktober om 11.28 uur kwam mij goed uit, ik had dan net mijn ploegendienst “weekend”. Bij het reserveren werden al een aantal vragen gesteld zoals “waarom denk jij dat je van Florentijn deze kaart hebt gekregen”. De vragen zijn onderdeel van het project. Na afloop wordt namelijk het Zirkus Zeppelin boek gepubliceerd. Hierin worden onder andere de reacties en de foto’s van de deelnemers gebundeld. Elke deelnemer ontvangt later een exemplaar van dit bijzondere boek. Eind september naderde snel. De officiële herfst begon. Op de webcam van het vliegveld in

Friedrichshafen kijk ik regelmatig naar de Zeppelin die nog druk bezig is met zijn vaarten over de Bodensee. Ik verwonder me op de zondag voor het vertrek naar Nederland over het feit dat de Duitse reclame nog steeds op de zijkanten staat. Als ik echter een dag later weer een kijkje neem op de webcam, die je overigens zelf kunt besturen, zie ik dat de dame volledig gestript is en in al haar witte schoonheid staat te pronken.

Daar had men de afgelopen avond, en waarschijnlijk nacht, een beste klus aan gehad, er vanuit gaande dat de reclame toch zeker 50 meter lengte had, en dat aan 2 kanten. Ik ontvang een e-mail van Florentijn dat men naar verwachting op donderdag tegen 15.00 uur in Rotterdam zal arriveren. De herfst laat echter al behoorlijk van zich horen waardoor de aankomstdag al spoedig naar de vrijdag moet worden verschoven. Maar ook de vrijdag en zelfs de zaterdag blijken ongeschikte dagen voor de overtocht van de Zeppelin vanuit Friedrichshafen. Veel wind en diverse buien in Zuid-Duitsland liggen de overtocht dwars. Maar uiteindelijk lukt het dan op zondagmiddag. Omdat men de vaarten ruim had ingepland konden alle passagiers die de afgelopen dagen stonden gepland worden omgeboekt. Iedereen

moest bij de boeking zijn mobiele nummer opgeven zodat men de passagiers in geval van omboeking gemakkelijk kon bereiken. Ik was zeer benieuwd wie de 75 meter lange Zeppelin zou zien op zijn overtocht naar Rotterdam. Ballonpiloot Henri van Bommel meldde zich als eerste: “Hoi Bennie, hij kwam zojuist over Someren en ging met zo’n 70 km/h richting Eindhoven. Als ik het goed inschat zal hij tussen 13:30 en 14:00 in Rotterdam arriveren. We hoorden hem ook nog even op Dutchmill en Eindhoven Tower”. . . .

   

   

Dinsdagochtend ga ik op tijd mijn nest uit want ik wil niet de kans lopen om de vaart te missen door één of andere file bij Rotterdam. Met een half uurtje vertraging sta ik al om 08.00 uur aan de balie van de Rotterdamse Mac om een paar broodjes ei met een chocomelletje te bestellen. Met een lege maag in de

Zeppelin leek me namelijk geen goed plan. Op de luchthaven Rotterdam liep ik al snel een man met een prachtig pak en bijbehorende hoge hoed tegen het lijf. Florentijn was helemaal in zijn rol. Ik was blij hem eindelijk te ontmoeten, en dat gevoel was wederzijds. En dat de wereld maar heel klein is blijkt wel uit het feit dat Florentijn net als ik in Emmen is opgegroeid. Zijn Mavo stond aan de andere kant van de straat van mijn LTS. Hij vertelde mij dat hij vond dat ik mijn pasje had verdiend door de grote passie waarmee ik mijn Hot Air Magazine elke maand weer presenteer en daarbij ook regelmatig met een bepaalde emotie over Zeppelins bericht. Hij ziet het als mijn manier van kunst. “Als iedereen op zijn eigen wijze met kunst bezig is en zijn bijdrage levert, dan zou de wereld er een stuk vrolijker uitzien”.

Het was dat hij het de afgelopen periode heel druk had gehad anders had hij het pasje persoonlijk bij me thuis afgeleverd. Van de passagiers werd verwacht dat ze 1,5 uur voor de vaart aanwezig zouden zijn om in te checken. Er was een speciale incheck balie ingericht, waar je met je pasje, je legitimatie en de

bevestigingsemail een instapticket kreeg. Op de balie stond een schitterend schaalmodel van de Zeppelin NT, inclusief de juiste 470 branding. Deze zou je bij de firma in Duitsland kunnen kopen voor iets van 700 euro, slik. Vandaag maar even niet. Hierna ging de route naar de fotograaf. Met het pasje met je eigen nummer naast je gezicht werden de foto’s gemaakt die later in het boek zullen verschijnen, samen met de bijbehorende verhalen. Zoals je weet gelden er op vliegvelden strenge eisen en zo stond ik even later ook bij de douane, maar liefst 4 man/vrouw sterk. “Legt u de inhoud van uw zakken maar in dit bakje meneer, en trekt u dat vest ook maar uit en leg deze maar op de lopende band”. Mensen die mij kennen weten dat ik vaak met leren “Off Shore” laarzen aan mijn voeten loop. En daar zitten stalen neuzen is.

“Zet u die laarzen dan ook maar op de lopende band meneer”. Ik was blij dat ik net schone sokken had aangetrokken. Ik had vluchtnummer 505, in de vertrek-terminal werden de passagiers van vaart 504 net gebrieft door een kleine Engels sprekende dame.  Het bleek mijn contact persoon van de Deutsche

Zeppelin-Reederei te zijn, Marion Berg. Met haar heb ik regelmatig email contact maar ik wist niet hoe ze er uit zag. Het was een erg leuke kennismaking. Ze had mijn naam al op de passagierslijst zien staan en zich al verheugd op onze ontmoeting, zei ze later. De groep die net door haar gebrieft is wordt met een busje naar de landingsplaats gebracht en een paar minuten later zie ik vanuit de terminal de landing van de White Lady. Terwijl ik nog even door de Tax Free winkel struin is onze groep inmiddels ook compleet zodat Marion ons kan briefen. Aan de hand van een bord waarop de doorsnee van de Zeppelin zichtbaar is legt ze de handelingen bij het omwisselen van de passagiers uit. Ze heeft 3 belangrijke regels. Er lopen 2 mensen naar de trap waarna deze instappen. Twee passagiers die net een vaart hebben gemaakt

stappen dan uit. Dan stappen de volgende 2 in enz. Op deze manier houdt de Zeppelin gewicht aan boord. Passagiers die ingestapt zijn zoeken een zitplaats en doen direct hun veiligheidsgordel om. Dit om zo snel mogelijk weer te kunnen starten. Passagiers die naar de Zeppelin toe mogen lopen houden zich niet bezig met

foto’s maken of filmen. De reden daarvoor is dat de Zeppelin vast zit aan één punt. Als door een windvlaag de Zeppelin gaat draaien om zijn as, kun je niet snel genoeg reageren als je door de lens van je camera kijkt, je ziet hem dan niet op je afkomen. Daar is natuurlijk iets voor te zeggen en waarschijnlijk is die regel ingesteld als gevolg van eerdere ongemakken. Als deze briefing is afgelopen kunnen we eindelijk het vliegveld op. Via de beveiliging gaan de deuren naar het vliegveld open en kunnen we instappen in het busje van de Zeppelin-Reederei. Alsof we ons aan boord van een vliegtuig bevinden begint één van de hostesses in de bus uitleg te geven over de manier hoe een gordel dicht en open gaat en waar zich de instructiekaart en de kotszakjes bevinden. Ook verteld ze nog even

dat we zwemvesten aan boord hebben. Die zullen wij niet nodig hebben maar het normale werkgebied van deze Zeppelin is de Bodensee en daar is het natuurlijk wel een must. De chauffeur van ons busje stopt voor een taxibaan en moet eerst toestemming van de toren vragen om verder te rijden. Even later komen we op de start/landingsplaats van de Zeppelin aan en zien we haar in de verte al hangen in de lage bewolking.

   

   

Gerben van Beek had een vliegtuigje geregeld en maakte bovenstaande foto van de Zeppelin voor de skyline van Rotterdam. Een zeer uitzonderlijk beeld. Langzaam nadert de D-LZZF en komt met de neus in de wind recht op ons af. Op enkel 20 meter afstand zet de piloot het 75 meter lange gevaarte in één vloeiende

beweging aan de grond. Hier komt geen grondcrew aan te pas. Eén crewlid houdt een windvaan omhoog zodat de piloot de grondwind kan zien en twee andere crewleden sjouwen de trap naar de deur. Bij een blimp zijn veel mensen nodig om de touwen vast te houden, hier heeft de piloot het luchtschip helemaal zelfstandig onder controle. De passagierwisseling vindt plaats zoals ons was uitgelegd. Iedereen gespt zichzelf in de gordels waarna de stewardes ons welkom heet aan boord. Amper 5 minuten na de landing gooit de piloot de gashandel weer naar voren en stijgen we behoorlijk snel op. Dit opstijgen gebeurt mede doordat de propellers aan de zijkanten horizontaal worden gedraaid, eigenlijk net als een helikopter. We worden driftig uitgezwaaid door de vorige passagiers.

Eénmaal op zo’n 300 meter hoogte verteld onze hostess dat we de gordels los mogen doen en vrij door de cabine kunnen bewegen. We hebben zicht rondom door het vele kunststof glas, er kunnen zelfs twee ramen open zodat er foto’s gemaakt kunnen worden zonder reflectie van het glas. Wel waarschuwt ze dat men het

polsbandje van de camera ook echt om de pols moet doen want we varen af en toe met een snelheid van 70 km/h en dan waait de wind behoorlijk buiten het openstaande raampje. Er zijn echter ook momenten dat we gewoon even stil hangen. Het mooiste plekje aan boord bevind zich in de kont van de gondel. Een rondgebogen bankje van 1,5 meter breed voor een groot panoramavenster wat schuin wegloopt zodat je ook goed naar onderen kunt kijken. Een plek waar je heerlijk kunt wegdromen. Onze stewardes schenkt voor iedereen een glaasje champagne in, alsof we op een cruiseschip zitten met het verwen-arrangement. Wandelen in een Zeppelin met een glaasje champagne in je hand terwijl het landschap onder je doortrekt, het is een uitzonderlijke beleving. We passeren de Ackerdijksche Plassen, een klein stukje

natuurgebied wat vlak tegen de A13 aan ligt. Deze A13 werd gisteren vermeld in de kranten, er stond een ongewoon lange file op deze weg. De veroorzaker laat zich bijna wel raden, velen waren toch wel nieuwsgierig naar de enorme Zeppelin die net over kwam varen waardoor iedereen even zijn snelheid vergat. De nieuwe A470 is heel duidelijk zichtbaar in het landschap, het gedeelte naar Delft is nog in aanbouw en er wordt vandaag weer keihard gewerkt. De mensen om me heen kijken geïnteresseerd naar de vorderingen.

     

     

Ze hebben de unieke kans om de weg en de omgeving eens van een geheel andere kant en met andere gedachten te bekijken en dat is precies wat Florentijn Hofman voor ogen had toen hij het project bedacht. Iedereen weet wel iets te vertellen over datgene wat we vanuit onze luxer dan luxe positie voorbij zien

schuiven. “kijk, zegt mijn buurman”, daar staat mijn nieuwe boerenbedrijf. Zijn boerderij stond precies op de route van de nieuwe A470 en moest worden geruimd. “Zoiets wil ik niet meer meemaken” sprak hij, “het is emotioneel heel erg zwaar’. De mensen om me heen zijn zeer enthousiast over de beelden die ze op hun netvlies krijgen, uiteraard heb je dit beeld ook als je met een ballon hier op zou stijgen met het grote verschil dat de piloot nu zijn uitgestippelde route kan varen en we het hele project kunnen bekijken. Een modieus echtpaar, ik schat ze tegen de 60, loopt druk van voor naar achteren door de cabine. Mevrouw is de fotograaf van het stel, “Henk, kijk, daar hebben we morgenavond nog die receptie”, wijzend op een splinternieuw autobedrijf. “Schat, maak gauw wat foto’s, dan hebben we een prachtig

cadeau om te geven”. . . . Heerlijk om te zien. We varen over een enorm kassengebied en zien veel nieuwbouwwijken. Via de Gouden Griffelbuurt in Berkel varen we terug naar het vliegveld in Rotterdam alwaar we de volgende groep gelukkigen al klaar zien staan. 47 minuten later staan we weer op Rotterdam Airport. De piloot bediend zijn knopjes met de fijnste finesse, je voelt niet eens dat het neuswiel de grond raakt.

De volgende groep staat al ongeduldig te wachten. Een dame op hoge leeftijd komt onder begeleiding van haar dochter aangelopen, het kost even tijd want mevrouw rent niet zo hard meer. Zonder enige twijfel stapt ze het kleine trapje op en komt aan boord, ze heeft er echt zin in. Binnen 5 minuten hebben we gewisseld en klinkt het indrukwekkende geluid van de relatief kleine propellers die in toerental versnellen en even later bijna horizontaal gedraaid worden waardoor de Zeppelin snel opstijgt. Ook wij zwaaien nu de mensen voor de raampjes na waarop ze enthousiast terug zwaaien. Als ons gezelschap even later terug rijd naar de terminal, hangt de Zeppelin naast de toren en verdwijnt al snel uit het zicht. Na het passeren van de lopende band voor de koffers, die we vandaag niet mee hadden, worden

we door een medewerker aangesproken of hij de geheugenkaartjes mag kopiëren. Grote kans dat er leuk materiaal tussen zit voor het boek. Ik ga nog even op zoek naar Florentijn en tref hem bij de incheckbalie en zeg: “vriend, wij moeten nog wel even samen op de foto”. De fotograaf is net klaar met de volgende groep

van de 470 passagiers en we kunnen direct voor de professionele lens van de overigens ook uit Emmen afkomstige fotograaf. Je ziet, er komt veel goeds uit het hoge noorden, ahum. Ik bedank Florentijn voor de uitnodiging om mee te varen en neem afscheid. Met mijn gebruikelijke afscheidszin breng ik hem in verlegenheid “als je een meisje was geweest had je nu een dikke zoen gekregen” . . . Bijna valt hij uit zijn rol als Directeur van Zirkus Zeppelin. Florentijn heeft de Zeppelin ingezet als kunstobject. Denk niet dat hij enkel het gezicht van dit unieke project was met zijn opvallende verschijning, de gehele organisatie heeft hij zelf op poten gezet en alles tot in de puntjes geregeld. Ik ken zijn budget en vind het ontzettend knap wat hij gepresteerd heeft. Vanaf vandaag ben ik een echte kunstliefhebber.    Bennie Bos